Najważniejsze zasady i zalecenia na rozmowie kwalifikacyjnej, które warto znać
Przygotowanie znaczy więcej niż elokwencja
Większość kandydatów przegrywa rozmowę kwalifikacyjną jeszcze przed jej rozpoczęciem. Rekruter w dziesięć minut pozna, czy kandydat wie, do kogo przyszedł. Przed rozmową warto przejrzeć stronę firmy, jej ostatnie aktualności oraz profile osób, z którymi odbędzie się spotkanie. Następnie należy ponownie przeczytać ogłoszenie i do każdego wymagania dopisać jedną konkretną sytuację, w której robiło się dokładnie to.
Warto też przygotować krótką prezentację na 60 sekund: kim Pan/Pani jest, co umie i dlaczego właśnie to stanowisko. Prośba „proszę opowiedzieć coś o sobie” pada niemal zawsze, a improwizowaną odpowiedź słychać od razu.
Konkretne odpowiedzi: metoda STAR
Na pytania typu „proszę opisać sytuację, w której rozwiązał Pan/Pani konflikt” sprawdza się metoda STAR:
Sytuacja (kontekst)
Task (zadanie, za które odpowiadał kandydat)
Akcja (co konkretnie zrobił)
-
Rezultat (jak to się skończyło, najlepiej z liczbą)
Odpowiedź ma strukturę, trwa około minuty i rekruter ją zapamięta.
Przykład
Pytanie: „Proszę opisać sytuację, w której musiał Pan dotrzymać terminu pod presją.”
Słaba odpowiedź: „Dobrze pracuję pod presją, radzę sobie z tym bez problemu.”
Odpowiedź według STAR: „Klient przesunął termin kampanii o tydzień do przodu (sytuacja). Odpowiadałem za materiały do trzech kanałów (zadanie). Podzieliłem pracę na dzienne bloki, dwie grafiki zleciłem freelancerowi i codziennie sprawdzałem postępy (akcja). Oddaliśmy dzień przed nowym terminem, a klient zamówił u nas kolejną kampanię (rezultat).”
Pierwsze wrażenie: punktualność, ubiór, mowa ciała
Na miejscu warto być 5–10 minut przed czasem. Nie wcześniej, bo rekruter ma swój plan, a spóźnienie nie wchodzi w grę. Ubiór należy dopasować do branży i wybrać o stopień bardziej formalny niż codzienny standard firmy. Szczegółowo omawia to artykuł o tym, co ubrać na rozmowę kwalifikacyjną.
Mowa ciała to kilka prostych zasad: pewny uścisk dłoni, kontakt wzrokowy z osobą, która akurat mówi, wyprostowana sylwetka i dłonie spokojnie na stole. Telefon wyłączony i schowany, nie położony ekranem do dołu.
Pytania, które padają niemal zawsze
Poza prezentacją należy liczyć się z tymi:
Dlaczego chce Pan/Pani pracować właśnie u nas? Jeden konkretny powód związany z firmą, nie ogólne pochwały.
Jakie są Pana/Pani mocne i słabe strony? Mocną stronę trzeba poparć przykładem. Słabą wybrać prawdziwą i niewielką oraz dodać, co się z nią robi.
Dlaczego odchodzi Pan/Pani z obecnej pracy? Lepiej mówić o tym, czego się szuka, a nie o tym, co irytuje. Gotowe sformułowania zawiera artykuł o tym, jak odpowiedzieć na pytanie, dlaczego chce się zmienić pracę.
Jakie są Pana/Pani oczekiwania finansowe? Warto wcześniej sprawdzić typowe widełki dla stanowiska i regionu i podać konkretną kwotę lub wąski przedział.
Pytania warto zadawać też samemu
„Czy ma Pan/Pani do nas jakieś pytania?” to nie grzecznościowe zakończenie. Kandydat bez pytań wygląda, jakby było mu obojętne, gdzie zacznie pracę. Warto przygotować trzy lub cztery pytania, które jednocześnie pomogą podjąć decyzję.
Wskazówka
Pytania, które się sprawdzają: Jak wygląda typowy tydzień na tym stanowisku? Po czym po pół roku poznają Państwo, że nowa osoba się sprawdziła? Dlaczego stanowisko jest wolne? Jakie są kolejne etapy rekrutacji i kiedy mogę spodziewać się odpowiedzi?
O co pracodawca nie może pytać
Kodeks pracy określa zamknięty katalog danych, których pracodawca może żądać od kandydata: imię i nazwisko, datę urodzenia, dane kontaktowe, a gdy wymaga tego stanowisko, także wykształcenie, kwalifikacje i przebieg zatrudnienia. Pytania spoza tego zakresu nie wymagają odpowiedzi i można ich grzecznie odmówić: „To nie ma związku ze stanowiskiem, wróćmy do zakresu obowiązków.”
Pracodawca nie może pytać o ciążę i plany rodzinne, stan cywilny, wyznanie, poglądy polityczne, orientację seksualną, pochodzenie etniczne ani stan zdrowia, jeśli nie wymaga tego charakter pracy. Takie pytania mogą stanowić dyskryminację w zatrudnieniu. O niekaralność pracodawca może pytać tylko wtedy, gdy wymaga tego odrębna ustawa, na przykład przy pracy z dziećmi lub w finansach.
Czego unikać
Krytykowania byłego szefa lub firmy. Rekruter domyśli się, jak kandydat będzie mówić kiedyś o nim.
Zawyżania doświadczenia. Referencje lub pierwsze tygodnie pracy to zweryfikują.
Przerywania i długich monologów. Odpowiedź dłuższa niż dwie minuty traci słuchacza.
Pytań o urlop i benefity na samym początku. Ich miejsce jest na końcu lub na drugim etapie.
Po rozmowie
W ciągu 24 godzin warto wysłać krótki e-mail z podziękowaniem: za czas, z jednym zdaniem o tym, co przyciągnęło Pana/Panią do stanowiska, i z informacją, którą obiecało się dosłać. Jeśli firma nie odezwie się w terminie, który sama podała, po dwóch lub trzech dniach można się uprzejmie przypomnieć. Raz. Kolejne ponaglenia już nie pomagają.
Czeka Pana/Panią etap z kilkoma kandydatami jednocześnie? Proszę przeczytać, jak działają rozmowy grupowe i jak się na nich wyróżnić.
Ile przed czasem należy przyjść na rozmowę kwalifikacyjną?
Najlepiej 5–10 minut przed umówioną godziną. Zbyt wczesne przyjście wywiera presję na rekrutera, a spóźnienie eliminuje kandydata, zanim zacznie mówić. Trasę warto zaplanować z zapasem, a o ewentualnym opóźnieniu od razu zadzwonić.
Czym jest metoda STAR?
To sposób odpowiadania na pytania typu „proszę opisać sytuację, w której…”: Sytuacja, Task (zadanie), Akcja i Rezultat. Odpowiedź zyskuje jasną strukturę i konkretny wynik, który rekruter zapamięta.
Czy trzeba podawać oczekiwania finansowe na rozmowie?
Tak, jeśli padnie takie pytanie. Warto wcześniej sprawdzić typowe widełki dla stanowiska i regionu i podać konkretną kwotę lub wąski przedział. Odpowiedź „zależy od Państwa propozycji” brzmi niepewnie.
O co pracodawca nie może pytać na rozmowie kwalifikacyjnej?
Kodeks pracy pozwala żądać od kandydata tylko imienia i nazwiska, daty urodzenia, danych kontaktowych oraz, gdy wymaga tego stanowisko, wykształcenia, kwalifikacji i przebiegu zatrudnienia. Pytania o ciążę, stan cywilny, wyznanie, poglądy czy stan zdrowia wykraczają poza ten katalog i mogą być dyskryminacją.
Co zrobić, gdy nie znam odpowiedzi na pytanie?
Powiedzieć to wprost. Poprosić o chwilę do namysłu albo przyznać, że się nie wie, i dodać, jak by się to sprawdziło. Zmyślona odpowiedź szybko wychodzi na jaw i kosztuje więcej zaufania niż przyznanie się do luki.
Czy po rozmowie warto wysłać e-mail z podziękowaniem?
Tak, krótki, w ciągu 24 godzin. Podziękować za czas, jednym zdaniem przypomnieć, co zainteresowało w stanowisku, i dosłać to, co się obiecało. Nie naciskać na termin decyzji.