Zasiłek macierzyński 2027: urlop macierzyński, rodzicielski i świadczenie rodzicielskie
Co zmienia się w 2027 roku
Na 2027 r. nie uchwalono zmian w wymiarze urlopów związanych z rodzicielstwem ani w stawkach zasiłku macierzyńskiego (stan na październik 2026 r.). Zmienia się płaca minimalna: od 1 stycznia 2027 r. wynosi 4950 zł brutto. Od niej zależą preferencyjne składki ZUS, a przez to zasiłek macierzyński wielu przedsiębiorców na początku działalności.
Najważniejsze liczby na 2027 r.
urlop macierzyński: 20 tygodni przy jednym dziecku, do 37 tygodni przy porodzie mnogim
urlop rodzicielski: 41 tygodni (43 przy porodzie mnogim), w tym 9 tygodni wyłącznie dla każdego z rodziców
zasiłek: 100% za urlop macierzyński, 70% za rodzicielski albo 81,5% za całość
świadczenie rodzicielskie: 1000 zł miesięcznie
Urlop macierzyński i uzupełniający urlop macierzyński
Urlop macierzyński trwa 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka, a przy porodzie mnogim od 31 do 37 tygodni. Matka może go rozpocząć najwcześniej 6 tygodni przed przewidywaną datą porodu. Pierwsze 14 tygodni przysługuje wyłącznie jej. Po tym czasie może zrezygnować z pozostałej części na rzecz ojca dziecka.
Rodzicom wcześniaków i dzieci hospitalizowanych po porodzie przysługuje uzupełniający urlop macierzyński. Wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, maksymalnie 8 albo 15 tygodni. Limit 15 tygodni dotyczy dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową do 1000 g. Urlop wykorzystuje się w jednej części, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.
Urlop rodzicielski i ojcowski
Po urlopie macierzyńskim przysługuje urlop rodzicielski: 41 tygodni przy jednym dziecku i 43 tygodnie przy porodzie mnogim. Każdy z rodziców ma 9 tygodni wyłącznie dla siebie. Jeżeli drugi rodzic ich nie wykorzysta, przepadają. Urlop można podzielić na maksymalnie 5 części i wykorzystać do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat.
Ojcu przysługuje ponadto 2 tygodnie urlopu ojcowskiego do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy. Przekazywanie urlopu i ochronę zatrudnienia opisujemy w przewodniku o urlopach i świadczeniach związanych z macierzyństwem i rodzicielstwem.
Ile wynosi zasiłek macierzyński w 2027 r.
Za okres urlopu macierzyńskiego zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru, a za urlop rodzicielski 70%. Podstawą jest przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy przed porodem, od którego opłacano składkę chorobową, po odliczeniu składek społecznych.
Wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski w pełnym wymiarze złożony w ciągu 21 dni po porodzie daje 81,5% podstawy przez cały okres. Wyjątkiem jest 9 tygodni przeznaczonych dla drugiego rodzica, za które zasiłek zawsze wynosi 70%.
Jeżeli rodzic złoży taki wniosek, ale w pierwszym roku życia dziecka nie wykorzysta ani jednego dnia urlopu rodzicielskiego, może wystąpić o wyrównanie zasiłku za urlop macierzyński do 100%.
Gdy miesięczny zasiłek po potrąceniu zaliczki na podatek jest niższy niż 1000 zł, ZUS podwyższa go do tej kwoty. Podwyższenie nie dotyczy zasiłku za okres urlopu ojcowskiego.
Zasiłek macierzyński dla przedsiębiorcy
Osoba prowadząca jednoosobową działalność dostaje zasiłek macierzyński tylko wtedy, gdy opłaca dobrowolną składkę chorobową. Nie obowiązuje przy tym okres wyczekiwania, więc zasiłek przysługuje bez względu na długość ubezpieczenia. Przedsiębiorca nie korzysta z urlopu w rozumieniu Kodeksu pracy, ale zasiłek należy mu się za te same okresy.
Podstawą zasiłku jest przeciętna zadeklarowana podstawa składek z 12 miesięcy przed porodem, pomniejszona o 13,71%. Przy ubezpieczeniu krótszym niż 12 miesięcy ZUS przyjmuje najniższą podstawę składek i dolicza tylko 1/12 nadwyżki za każdy pełny miesiąc z wyższymi składkami. Wysokie składki płacone przez kilka miesięcy przed porodem niewiele więc podnoszą zasiłek.
Składki emerytalne i rentowe za okres pobierania zasiłku finansuje budżet państwa, a składki społeczne z działalności są w tym czasie dobrowolne. Składkę zdrowotną trzeba płacić dalej, chyba że zasiłek nie przekracza 1000 zł miesięcznie. Zwolnienie obowiązuje od pierwszego pełnego miesiąca pobierania zasiłku. Firmę można w tym czasie normalnie prowadzić.
Przykład
Pani Anna prowadzi jednoosobową działalność i płaci preferencyjny ZUS z dobrowolną składką chorobową. W 2027 r. podstawa preferencyjnych składek wynosi 1485 zł, czyli 30% płacy minimalnej. W uproszczeniu przyjmijmy, że od tej kwoty płaciła składki przez 12 miesięcy przed porodem. Po odliczeniu 13,71% podstawa zasiłku wyniesie 1281,41 zł. Za okres urlopu macierzyńskiego pani Anna dostanie ok. 1281 zł brutto miesięcznie, a za urlop rodzicielski 70%, czyli ok. 897 zł. Ta kwota jest niższa niż 1000 zł, więc ZUS podwyższy zasiłek do 1000 zł, a pani Anna nie zapłaci w tym czasie składki zdrowotnej.
Aktualne kwoty dużego i preferencyjnego ZUS zestawiamy w artykule o składkach ZUS 2027 dla przedsiębiorcy.
Kto chce założyć firmę w czasie urlopu, znajdzie zasady w artykule o działalności gospodarczej na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim.
Świadczenie rodzicielskie 1000 zł
Rodzice bez prawa do zasiłku macierzyńskiego mogą dostać świadczenie rodzicielskie. Dotyczy to np. osób bezrobotnych, studentów, osób na umowie o dzieło i przedsiębiorców bez dobrowolnej składki chorobowej. Świadczenie wynosi 1000 zł miesięcznie netto, nie zależy od dochodu i przysługuje przez 52 tygodnie przy jednym dziecku (przy porodzie mnogim dłużej, do 71 tygodni). Kwotę określa ustawa, dlatego w 2027 r. się nie zmienia.
Wniosek składa się w gminie. Prowadzenie firmy nie wyklucza świadczenia, o ile nie uniemożliwia osobistej opieki nad dzieckiem.
Często zadawane pytania:
1. Ile wynosi zasiłek macierzyński w 2027 r.?
100% podstawy za okres urlopu macierzyńskiego i 70% za urlop rodzicielski. Przy wniosku złożonym w ciągu 21 dni po porodzie zasiłek wynosi 81,5% za cały okres, z wyjątkiem 9 tygodni drugiego rodzica. Jeżeli zasiłek po potrąceniu zaliczki na podatek jest niższy niż 1000 zł, ZUS podwyższa go do tej kwoty.
2. Czy przedsiębiorca bez składki chorobowej dostanie zasiłek macierzyński?
Nie. Zasiłek przysługuje tylko osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym. Przedsiębiorca bez tego ubezpieczenia może wystąpić o świadczenie rodzicielskie 1000 zł.
3. Czy w czasie zasiłku macierzyńskiego trzeba płacić składki ZUS z firmy?
Składki emerytalne i rentowe finansuje w tym czasie budżet państwa, a składki społeczne z działalności są dobrowolne. Składkę zdrowotną płaci się dalej, chyba że zasiłek nie przekracza 1000 zł miesięcznie.
4. Do kiedy trzeba złożyć wniosek, żeby dostać 81,5% zasiłku?
W ciągu 21 dni po porodzie. Wniosek musi obejmować urlop macierzyński i rodzicielski w pełnym wymiarze.
5. Do kiedy złożyć wniosek o świadczenie rodzicielskie?
W ciągu 3 miesięcy od porodu. Wtedy świadczenie przysługuje od dnia urodzenia dziecka. Przy późniejszym wniosku jest wypłacane od miesiąca, w którym wniosek wpłynął.
Podsumowanie:
W 2027 r. wymiar urlopów związanych z rodzicielstwem i stawki zasiłku macierzyńskiego pozostają takie same jak w 2026 r. Najważniejszy termin to 21 dni po porodzie, bo tylko wniosek złożony w tym czasie daje 81,5% podstawy przez cały okres. Przedsiębiorca dostaje zasiłek wyłącznie wtedy, gdy opłaca dobrowolną składkę chorobową. Jego wysokość zależy od podstawy składek z 12 miesięcy przed porodem. Przy preferencyjnym ZUS zasiłek za urlop rodzicielski spada poniżej 1000 zł. ZUS podwyższa go wtedy do tej kwoty, a składki zdrowotnej w tym czasie się nie płaci. Rodzice bez prawa do zasiłku mogą przez 52 tygodnie pobierać świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł.
