Umowa o dzieło 2027: podatek, składki ZUS i zgłoszenie RUD
Umowa o dzieło w 2027 roku w skrócie
Od umowy o dzieło zawartej z obcą firmą nie płaci się składek ZUS ani składki zdrowotnej. Wyjątek: umowa z własnym pracodawcą.
Zamawiający zgłasza umowę do ZUS na formularzu RUD w ciągu 7 dni od jej zawarcia. Zgłoszenie nie oznacza składek.
Zaliczka na podatek wynosi 12% dochodu. Koszty uzyskania przychodu to 20%, a przy przeniesieniu praw autorskich 50%.
Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może decyzją uznać pozorne dzieło za umowę o pracę. Okres abolicji trwa do 8 lipca 2027 r.
Wykonawca prowadzący firmę od 1 stycznia 2027 r. wystawia fakturę w KSeF, bo limit 10 000 zł miesięcznie przestaje działać.
Pełnego oskładkowania umów o dzieło w 2027 r. nie będzie. Rząd wycofał się z tego pomysłu pod koniec 2024 r. i negocjuje z Komisją Europejską zmianę zobowiązania z KPO.
Składki ZUS: zasada i jeden ważny wyjątek
Umowa o dzieło nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych. Wykonawca nie ma z niej emerytury, chorobowego ani ubezpieczenia zdrowotnego, a kwota brutto jest niemal równa kwocie netto.
Inaczej wygląda umowa z własnym pracownikiem albo wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. ZUS traktuje ją jak część wynagrodzenia z etatu i nalicza pełne składki: społeczne (13,71% po stronie pracownika) i zdrowotną 9%. Takiej umowy nie zgłasza się na RUD, bo pracownik jest już ubezpieczony.
Formularz RUD składa zamawiający, nie wykonawca, w ciągu 7 dni od zawarcia umowy. Obowiązek nie dotyczy umów z własnym pracownikiem ani umów z przedsiębiorcą, który wykonuje dzieło w ramach swojej działalności. Dane z RUD służą ZUS do typowania kontroli, dlatego opis dzieła powinien wskazywać konkretny rezultat, a nie czynności.
Podatek od umowy o dzieło w 2027 roku
Zamawiający pobiera zaliczkę 12% od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania. Wyższą stawkę stosuje tylko na wniosek wykonawcy. Koszty wynoszą:
20% przychodu przy zwykłym dziele,
50% przychodu, gdy dzieło jest utworem i umowa przenosi prawa autorskie. Roczny limit tych kosztów to obecnie 120 000 zł łącznie ze wszystkich umów.
Jeśli kwota w umowie nie przekracza 200 zł, zamawiający pobiera zryczałtowany podatek 12% od całej kwoty, bez kosztów. Takiego przychodu wykonawca nie wykazuje w zeznaniu rocznym i nie dostaje PIT-11.
Od 2023 r. wykonawca może złożyć zamawiającemu oświadczenie PIT-2 i obniżać zaliczkę o 300 zł miesięcznie. Jak wypełnić PIT-2, wyjaśniamy w artykule PIT-2: jak wypełnić oświadczenie. Łączna kwota u wszystkich płatników nie może przekroczyć 300 zł, więc osoba na etacie zwykle rezygnuje z tej opcji przy dziele. Ulga dla młodych do 26. roku życia nie obejmuje umów o dzieło.
Przykład
Nowa skala PIT czeka na Senat i prezydenta
Sejm uchwalił 22 października 2026 r. nową skalę PIT na 2027 r.: 12% do 130 000 zł dochodu, 24% od 130 000 do 150 000 zł i 32% powyżej. Razem z progiem rośnie limit kosztów autorskich do 130 000 zł. Kwota wolna 30 000 zł zostaje. Ustawa czeka jeszcze na Senat i podpis prezydenta. Do czasu publikacji w Dzienniku Ustaw obowiązuje próg 120 000 zł.
PIP może zmienić dzieło w umowę o pracę
Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy ma prawo wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeśli umowa cywilnoprawna w praktyce wygląda jak etat: praca pod kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie, bez rezultatu, który można odebrać. Wcześniej mógł tylko skierować sprawę do sądu.
Decyzję poprzedza polecenie usunięcia naruszeń, od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy. Skutki działają na przyszłość. Do 8 lipca 2027 r. trwa abolicja: zamawiający, który sam zamieni pozorne dzieło na umowę o pracę, nie odpowiada za wykroczenie. Po tym terminie grozi grzywna do 60 000 zł.
Umowa o dzieło broni się, gdy w treści jest konkretny, policzalny rezultat (projekt, tekst, program, remont), termin oddania i odpowiedzialność wykonawcy za wady. Stałe miesięczne wynagrodzenie, grafik i te same zadania co etatowi pracownicy to sygnały, że inspektor uzna umowę za pozorną.
Dzieło a własna firma: faktura zamiast rachunku
Przedsiębiorca, który wykonuje dzieło w ramach swojej działalności, nie dostaje rachunku do umowy. Wystawia fakturę, a zamawiający nie pobiera zaliczki ani nie zgłasza RUD. Przychód trafia do księgi przedsiębiorcy razem z faktycznie poniesionymi kosztami, bez ryczałtu 20% czy 50%.
Od 1 stycznia 2027 r. każda taka faktura dla firmy powstaje w KSeF. Przestaje działać wyjątek dla sprzedaży do 10 000 zł miesięcznie, z którego mikrofirmy korzystały przez 2026 r. Co dokładnie zmienia się dla najmniejszych firm, opisujemy w artykule KSeF dla mikrofirm: koniec limitu 10 000 zł i start kar.
Kto rozważa przejście z dzieł na działalność, powinien doliczyć do rachunku składki ZUS 2027 dla przedsiębiorcy. Przy preferencyjnym ZUS to około 915 zł miesięcznie razem ze składką zdrowotną.
Wystawia Pan lub Pani faktury za dzieła jako firma? Sprawdź, co zmienia KSeF dla mikrofirm od 1 stycznia 2027 r.
Terminy dla zamawiającego
RUD: 7 dni od zawarcia umowy.
Zaliczka na podatek: do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.
PIT-11 dla wykonawcy i PIT-4R do urzędu: do końca lutego następnego roku. Umowy do 200 zł trafiają tylko do PIT-8AR do końca stycznia.
Wykonawca rozlicza przychód w PIT-37 do końca kwietnia następnego roku.
Najczęściej zadawane pytania:
1. Czy umowa o dzieło w 2027 roku będzie oskładkowana?
Nie. Umowa z obcą firmą pozostaje bez składek ZUS i zdrowotnej. Składki nalicza się tylko od dzieła zawartego z własnym pracodawcą lub wykonywanego na jego rzecz.
2. Czy każdą umowę o dzieło trzeba zgłosić do ZUS?
Zamawiający zgłasza na RUD umowy z osobami, które nie są jego pracownikami i nie prowadzą działalności w zakresie dzieła. Termin to 7 dni od zawarcia umowy.
3. Ile wynosi podatek od umowy o dzieło?
Zaliczka to 12% dochodu po odliczeniu kosztów 20% lub 50%. Przy umowie do 200 zł zamawiający pobiera ryczałt 12% od całej kwoty.
4. Czy limit kosztów autorskich wzrośnie w 2027 roku?
Sejm uchwalił podniesienie limitu ze 120 000 zł do 130 000 zł od 1 stycznia 2027 r. Ustawa czeka na Senat i podpis prezydenta.
5. Czy umowa o dzieło liczy się do stażu pracy?
Nie. Od 2026 r. do stażu wlicza się umowy zlecenia i prowadzenie działalności, ale umów o dzieło ta zmiana nie objęła.
Podsumowanie:
W 2027 r. umowa o dzieło rozlicza się tak jak dotąd: 12% zaliczki, koszty 20% lub 50%, bez ZUS poza umową z własnym pracodawcą, RUD w 7 dni. Nowe są dwa ryzyka. PIP może przekształcić pozorne dzieło w etat, a abolicja kończy się 8 lipca 2027 r. Przedsiębiorca wykonujący dzieło musi od stycznia fakturować w KSeF. Jeśli Senat i prezydent przyjmą nową skalę PIT, limit kosztów autorskich wzrośnie do 130 000 zł.
