Dorabianie do etatu: zlecenie, dzieło, działalność nierejestrowana czy firma
Dorabianie do etatu w skrócie
Forma |
Składki z dodatkowego źródła |
Podatek |
|---|---|---|
Umowa zlecenie z obcym podmiotem |
tylko składka zdrowotna, gdy etat daje co najmniej 4950 zł brutto |
zaliczka 12%, koszty 20% |
Umowa o dzieło z obcym podmiotem |
brak składek |
zaliczka 12%, koszty 20% lub 50% |
Działalność nierejestrowana |
brak składek |
PIT-36 raz w roku, bez zaliczek |
Jednoosobowa działalność |
tylko składka zdrowotna, minimum 445,50 zł |
według wybranej formy opodatkowania |
Kwoty dotyczą 2027 roku. Minimalne wynagrodzenie wynosi wtedy 4950 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł.
Umowa zlecenie i umowa o dzieło
Zlecenie zawarte z firmą inną niż własny pracodawca i niewykonywane na jego rzecz podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, o ile podstawa składek z etatu wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie, czyli 4950 zł. Składki społeczne są wtedy dobrowolne. Zleceniodawca musi zapłacić przynajmniej 32,30 zł brutto za godzinę i prowadzić ewidencję godzin. Szczegóły opisujemy w artykule o umowie zlecenia w 2027 roku.
Umowa o dzieło z obcym podmiotem nie jest tytułem do żadnych ubezpieczeń. Zamawiający ma jednak obowiązek zgłosić ją do ZUS na formularzu RUD w ciągu 7 dni od zawarcia, a samo zgłoszenie nie oznacza składek. Zasady rozliczenia zbiera tekst o umowie o dzieło w 2027 roku.
Od obu umów zamawiający pobiera zaliczkę 12% od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania: 20%, a przy przeniesieniu praw autorskich 50%. Jeśli kwota w umowie nie przekracza 200 zł, a wykonawca nie jest pracownikiem płatnika, pobiera się zryczałtowany podatek 12% od całej kwoty. Takiego przychodu nie wykazuje się już w zeznaniu rocznym.
Na co uważać
Umowa z własnym pracodawcą zmienia wszystko. Zlecenie albo dzieło zawarte z firmą, w której dana osoba jest zatrudniona, lub wykonywane na jej rzecz, ZUS traktuje jak część wynagrodzenia z etatu i nalicza pełne składki społeczne oraz zdrowotną.
Działalność nierejestrowana: 11 137,50 zł na kwartał
Od 2026 roku limit przychodu jest kwartalny i wynosi 225% minimalnego wynagrodzenia. W 2027 roku to 11 137,50 zł przychodu należnego w każdym kwartale, czyli maksymalnie 44 550 zł w skali roku. Z tej formy skorzysta osoba, która w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziła zarejestrowanej działalności i nie wykonuje czynności wymagających koncesji, zezwolenia ani wpisu do rejestru działalności regulowanej.
Nie ma tu składek ZUS ani zaliczek na podatek w trakcie roku. Obowiązkowa jest uproszczona ewidencja sprzedaży, a dochód, czyli przychód po udokumentowanych kosztach, wykazuje się w PIT-36 do 30 kwietnia następnego roku, w tym samym zeznaniu co wynagrodzenie z etatu. Po przekroczeniu limitu działalność staje się gospodarcza od dnia przekroczenia i na wpis do CEIDG zostaje 7 dni.
Przykład
Pan Marek pracuje na pełnym etacie, a wieczorami składa meble na zamówienie. W I kwartale 2027 r. ma 2000 zł przychodu w styczniu, 5000 zł w lutym i 3500 zł w marcu, razem 10 500 zł. Mieści się w limicie 11 137,50 zł, więc nie rejestruje firmy. Dochód po kosztach doliczy do PIT-36 za 2027 rok.
Własna firma obok etatu
Przy etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym z działalności gospodarczej obowiązkowa jest wyłącznie składka zdrowotna, bo składki społeczne pokrywa etat. Nie ma znaczenia wymiar etatu ani liczba umów o pracę, liczy się suma podstawy składek emerytalno-rentowych w przeliczeniu na miesiąc. Jeśli pensja jest niższa od minimalnej, firma staje się dodatkowym tytułem do ubezpieczeń i składki społeczne trzeba opłacać również z niej.
Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania: 9% dochodu na skali podatkowej i 4,9% przy podatku liniowym, zawsze jednak nie mniej niż ustawowe minimum. W roku składkowym od lutego 2027 r. minimum wynosi 445,50 zł miesięcznie, a za styczeń 2027 r. obowiązuje jeszcze 432,54 zł. Pozostałe kwoty zbiera zestawienie składek ZUS na 2027 rok.
Dochodzi też obowiązek fakturowy: od 1 stycznia 2027 r. faktury dla firm wystawia się w KSeF, bo przestaje działać przejściowy wyjątek dla sprzedaży do 10 000 zł miesięcznie.
Mogło Cię zainteresować
Jeśli skala dodatkowego zarobku jest niewielka, warto najpierw sprawdzić zasady działalności nierejestrowanej.
Czy pracodawca może zakazać dorabiania?
Kodeks pracy nie pozwala pracodawcy zakazać pracownikowi jednoczesnej pracy u innego podmiotu ani prowadzenia własnej działalności. Ograniczenie może wynikać tylko z umowy o zakazie konkurencji albo z przepisów szczególnych, na przykład dla służby cywilnej. Taka umowa wymaga formy pisemnej i obejmuje wyłącznie działalność konkurencyjną wobec pracodawcy, a nie każde dodatkowe zajęcie.
Niezależnie od tego pracownika obowiązuje dbałość o dobro zakładu pracy. Dodatkowe zajęcie nie może kolidować z harmonogramem czasu pracy ani odbywać się kosztem obowiązków etatowych.
Przed podpisaniem drugiej umowy warto sprawdzić, czy w dokumentach pracowniczych jest umowa o zakazie konkurencji i jak opisano w niej zakres działalności konkurencyjnej. Zapis w regulaminie pracy ani ustne ustalenia takiej umowy nie zastępują.
Jak to rozliczyć w zeznaniu rocznym
Kwota wolna od podatku, czyli 30 000 zł, przysługuje raz, niezależnie od liczby źródeł przychodu. Oświadczenie PIT-2, które obniża zaliczkę o 300 zł miesięcznie, można złożyć tylko u jednego płatnika. Przy dodatkowych umowach zostaje ono zwykle u pracodawcy z etatu.
Etat, zlecenie i dzieło rozlicza się w PIT-37. Jeśli doszła działalność nierejestrowana albo własna firma, właściwy jest PIT-36, przy podatku liniowym PIT-36L, a przy ryczałcie PIT-28. Termin złożenia zeznania to 30 kwietnia następnego roku.
Najczęściej zadawane pytania:
1. Ile można dorobić bez zakładania firmy w 2027 roku?
W działalności nierejestrowanej 11 137,50 zł przychodu należnego na kwartał, czyli maksymalnie 44 550 zł rocznie przy równym rozłożeniu sprzedaży.
2. Czy od zlecenia obok etatu płaci się pełne składki ZUS?
Nie, jeśli zlecenie jest zawarte z innym podmiotem niż własny pracodawca, a etat daje co najmniej 4950 zł brutto. Obowiązkowa jest wtedy tylko składka zdrowotna.
3. Ile wynosi składka zdrowotna z firmy prowadzonej obok etatu?
9% dochodu na skali podatkowej i 4,9% przy podatku liniowym, nie mniej niż 445,50 zł miesięcznie od składki za luty 2027 r. Za styczeń 2027 r. minimum to 432,54 zł.
4. Czy umowa o dzieło obok etatu jest oskładkowana?
Nie, o ile jest zawarta z innym podmiotem niż własny pracodawca i nie jest wykonywana na jego rzecz. Zamawiający zgłasza ją tylko na formularzu RUD w ciągu 7 dni.
5. Czy pracodawca musi wyrazić zgodę na dodatkową pracę?
Nie, zgoda nie jest potrzebna. Pracodawca może ograniczyć dodatkowe zajęcia wyłącznie przez umowę o zakazie konkurencji albo gdy wynika to z przepisów szczególnych.
6. W jakim zeznaniu rozliczyć dodatkowy zarobek?
Etat, zlecenie i dzieło w PIT-37. Przy działalności nierejestrowanej lub własnej firmie właściwy jest PIT-36, a przy liniowym lub ryczałcie PIT-36L albo PIT-28. Termin to 30 kwietnia.
